Ер күркәм булһын: ирекмәндәр балаларға тыуған яҡҡа һөйөү тәрбиәләй

Акцияның идеяһы ябай һәм тәрән: бәләкәй ватанға һөйөү белемдән тыуа. Үҙ ереңде ысын мәғәнәһендә ҡәҙерләү өсөн уның тәбиғәтен, мәҙәниәтен, кешеләрен белергә кәрәк. Мәктәп уҡыусылары менән осрашыу тап ошоға арналған.

Тыуған яҡты өйрәнеүсе, “Йөрәк саҡырыуы буйынса” клубы етәксеһе Лилиә Вәлиева балаларға Балаҡатай районы урмандарының һирәк һәм ҡиммәтле үҫемлектәре хаҡында һөйләне. Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына индерелгән төрҙәргә айырыуса иғтибар бүлде. Уҡыусылар урал елбегәһе һәм айыу һуғанының йомшаҡ төрҙәре булыуын белде, яҡын киләсәктә уларҙың юҡҡа сығыу ҡурҡынысы аҫтында ҡалыуы ихтимал. Һары төҫтәге күк умырзая, ҡыҙыл баҙыҡай һәм бесәй үләне әлегә улар юҡҡа сығыусы тип иҫәпләнмәй, әммә был төркөмгә күсеү ҡурҡынысы янай.

Ҡыҙыл баҙыҡай тураһында хәбәр айырыуса ҡыҙыҡһыныу уята: рәсми исемлектә ул Балаҡатай районы үҫемлектәре араһында булмаһа ла, тыуған яҡты өйрәнеүсе уны урындағы заказникта Красный Пахарь һәм Ураҡ араһындағы убалы урман түбәһендә таба ала.

Шулай уҡ балалар Урал эндемигы һәм реликты булған урал цецирбитаһы менән танышты. Ҡыҙыл китапҡа индерелмәгән ҡиммәтле дарыу үләндәре тураһында ла һүҙ барҙы. Лилиә Вәлиева үҙенең тикшеренеүҙәре һөҙөмтәләре менән уртаҡлашты һәм билдәле башҡорт үләнсеһе Рим Әхмәтовтың күҙәтеүҙәре хаҡында иҫкә төшөрҙө. Мәҫәлән, элек Алтайҙан килтерелгән ҡарағай аналығы (рәмишия) Балаҡатай районында ла осрай. Ә Әхмәтов тоҙ ултырмаһынан иң яҡшы сараларҙың береһе тип атаған һаҙлыҡлы бысағүләне (сабельник) Ҡаҙыр һәм Айҙаҡай ауылдары янындағы һаҙлыҡлы урындарҙа үҫә.

Осрашыуҙың мөһим өлөшө булып ағыулы үҫемлектәр менән танышыу торҙо. Тыуған яҡты өйрәнеүсе уҡыусыларға “Балаҡатай районының ҡырағай үҫкән үләндәре” китабынан гербарий һәм фотоһүрәттәр күрһәтте. Ул балаларға практик кәңәштәр бирҙе: үләндәрҙе бирсәткәләрҙә йыйыу мөһим, сәскә атҡан ваҡытта үҫемлек төрөн билдәләү еңел, ә гербарий өсөн ямғырлы көндәрҙә өлгөләр алырға ярамай: кипкәндән һуң улар ҡарая.

“Көмөш” ирекмәндәр Рима Шакирова, Әнисә Исламова, Әминә Вәхитова, Гөлсөм Исҡаҡова һәм Рәсимә Сәфиуллина осрашыуҙы йәнле һәм мауыҡтырғыс итергә ярҙам итте. Рима Шакирйән ҡыҙының уйын форматтары айырыуса хәтерҙә ҡалды – ул һәр саҡ балаларҙы ҡыҙыҡһындырыуҙың яңы ысулын тапты.

Акция тағы бер тапҡыр иҫкә төшөрҙө: тәбиғәтте һаҡлау – ул тәү сиратта уны белеү. Һәм кеше тирә‑яҡ донъяның ҡиммәтен иртәрәк аңлаған һайын, уға һаҡсыл ҡараш та арта. Ер беҙҙең һәм киләсәк быуындар өсөн матур булып ҡалһын!

Үҙ хәбәрсебеҙ ХАЛЫҠ ИҒТИБАРЫНА