Үҫентеләрҙе дөрөҫ туҡландырабыҙ

Улар үҫентеләрҙе шытып сыҡҡандан һуң туҡландыра башлай, был тамырҙарҙы яндыра, йәки тупраҡҡа сәскәнсе туҡландырыу тураһында бөтөнләй онота, шуға күрә үҫентеләр һуҙыла һәм көсһөҙләнә. Был сиктәр араһында үҫемлектәр физиологияһына нигеҙләнгән алтын урталыҡ бар. Ҡасан һәм ныҡлы старт өсөн үҫентеләрҙе нисек туҡландырырға кәрәклеген аңлатабыҙ.

Тәүге туҡландырыуҙы культураның үҙенсәлекле формаһына эйә булған ике ысын япраҡ барлыҡҡа килгәндән һуң ғына башлағыҙ (томатта киҫелгән, ә бороста йомро). Ғәҙәттә был шытып сыҡҡандан һуң 10-14 көн үткәс була. Әгәр ярлы тупраҡ (өҫтәмәләрһеҙ торф) ҡулланылһа һәм орлоҡ өлөштәре ваҡытынан алда һарғайһа, беренсе өҫтәмә туҡландырыуҙы беренсе ысын япраҡта, әммә ярты дозала үткәрегеҙ.

Томаттар  өсөн беренсе өҫтәмә туҡландырыуҙы пикировканан һуң 10 -12 көн үткәс йәки пикировкаһыҙ 2-3 ысын япраҡта эшләйҙәр, икенсеһен 10-14 көндән һуң, ә өсөнсө өҫтәмә туҡландырыуҙы иммунитетты нығытыу өсөн грунтҡа   сәсеүгә  тиклем 5-7 көн алда үткәрәләр. Калий томаттар ‰ѕентеhе үҫкән саҡта уҡ реакцияға инә, ул һабаҡты ҡалынайта һәм һуҙылыуҙы иҫкәртә.

Борос һәм баклажан өсөн тәүге туҡландырыуҙы ике ысын япраҡта һаҡ ҡына индерәләр, сөнки  уларҙың тамыр системаһы нескә. Икенсе туҡландырыуҙы 12-15 көндән һәм өсөнсөһөн ултыртыуға бер аҙна ҡалғас индерәләр.

Шуныһы мөһим: борос һәм баклажан артыҡ азотҡа һиҙгер, ул сәскә бөрөләре  булмаған   үҫешкә килтерә. Азот дозаһын томат менән сағыштырғанда 20 процентҡа кәметегеҙ.

 Кәбеҫтә - туҡлыҡлы матдәләр ҡулланыу буйынса чемпион. Өҫтәмә туҡландырыуҙы үткәрмәү - “көсһөҙ” ‰ѕентелєр һәм кәбеҫтә күсәне булмауға алып килә, шуға күрә беренсе өҫтәмә туҡландырыуҙы беренсе ысын япраҡ барлыҡҡа килгәндә (башҡаларҙан алдараҡ), икенсеһен 7- 10 көндән һуң индерергә кәрәк. Өсөнсө туҡландырыуҙы,   мотлаҡ фосфор менән, күсәнде булдырыу өсөн ултыртыуға 3-4 көн ҡалғас эшләйҙәр.

Ҡыяр һәм ташҡабаҡ башҡаларҙан һирәгерәк туҡландырыла, сөнки уларҙың өҫкө тамыр системаһы ашлама тоҙҙары менән еңел генә зарарлана.  Өҫтәлмә туҡландырыуҙар  араһында таґа һыу менән “йыуығыҙ”. Беренсе тапҡыр уларҙы пикировканан һуң, ике, өс  япраҡ барлыҡҡа килгәс 5 -7 көндән, ә икенсеһен, грунҡа  ултыртыуға 3 көн ҡалғас ҡына туҡландыралар.

Сәскә үҫентеләре фосфор өҫтөнлөк иткән даими туҡландырыуҙы талап итә, сөнки ул сәскә бөрөһөн барлыҡҡа килтерә. Әгәр азот артыҡ булһа, сәскә атмаған гөрләп торған йәшеллек барлыҡҡа килә. Үҫентеләрҙе 2-3 пар ысын япраҡтарҙа, ә артабанғыларын ултыртыуға тиклем 7-10 көн һайын туҡландыралар.

Гөлсимә Камалова,  

“Россельхозцентр” ФДБУ ның төньяҡ-көнсығыш (Балаҡатай) филиалы район-ара   бүлеге начальнигы